GATT Ticarette Teknik Engeller Anlaşması

GATT TİCARETTE TEKNİK ENGELLER ANLAŞMASI

Üyeler,
Çok Taraflı Ticaret Müzakerelerini göz önüne alarak;
GATT 1994 hedeflerini genişletmek isteğiyle;
Uluslararası standartların ve uygunluk değerlendirme sistemlerinin, üretim verimliliğini geliştirmek ve uluslararası ticaretin yönetimini kolaylaştırmak yolu ile sağlayabileceği önemli katkıyı kabul ederek;
Bu nedenle, uluslararası standartların ve uygunluk değerlendirme sistemlerinin geliştirilmesini teşvik etmek isteği ile;
Bununla birlikte, ambalajlama, işaretleme ve etiketleme gereklerini içeren teknik düzenlemeler ve standartların, teknik düzenlemelere ve standartlara uygunluğun değerlendirilmesi prosedürlerinin uluslararası ticarete gereksiz engeller yaratmamasını temin etmek isteğiyle;
Hiçbir ülkenin, ihracatında kaliteyi, insan, hayvan ya da bitki yaşam ya da sağlığını ve çevreyi korumayı veya aldatıcı uygulamaları önlemeyi temin etmek için gerekli olan önlemleri, uygun gördüğü düzeyde ve bunların aynı koşulların geçerli olduğu ülkeler arasında keyfi ya da mazur görülemeyen bir ayrım ya da uluslararası ticaret üzerinde gizli bir kısıtlama oluşturacak bir şekilde uygulanmaması koşuluna bağlı olarak ve diğer hususlarda da bu Anlaşmanın hükümlerine uygun bir biçimde almasının engellenemeyeceğini kabul ederek;
Hiçbir ülkenin kendi temel güvenlik gereklerini koruması için gerekli önlemleri almasının engellenemeyeceğini kabul ederek;
Uluslararası standardizasyonun, gelişmiş ülkelerden gelişmekte olan ülkelere teknoloji transferine katkısını kabul ederek;
Gelişmekte olan ülkelerin, teknik düzenlemeler, standartlar ve teknik düzenlemelere ve standartlara uygunluğun değerlendirilmesi prosedürlerinin hazırlanması ve uygulanması hususunda belli güçlüklerle karşılaşabileceklerini kabul ederek ve bu konudaki çabalarında onlara yardımcı olmayı isteyerek; aşağıdaki hususlarda anlaşmışlardır:
Madde 1
Genel Hükümler
1.1 Standardizasyon ve uygunluk değerlendirme prosedürlerine dair genel terimler, Birleşmiş Milletler sistemi ve uluslararası standardizasyon kuruluşları tarafından ortaya konulan anlamları, bu Anlaşmanın amacı doğrultusunda taşıyacaktır.
1.2 Bununla beraber, bu Anlaşmanın amaçları doğrultusunda, terimlerin Ek1’de verilen anlamları geçerlidir.
1.3 Sanayi ve tarım ürünleri de dahil olmak üzere, tüm ürünler bu anlaşmanın hükümlerine tabi olacaktır.
1.4 Devlet kuruluşları tarafından devlet kuruluşlarının üretim ve tüketim ihtiyaçları için hazırlanan satın alma şartnameleri bu Anlaşmanın hükümlerine tabi değildir, ancak içeriği gereği Kamu Alımları Anlaşmasında yer almaktadır.
1.5 Bu Anlaşmanın hükümleri, Sağlık ve Bitki Sağlığına Yönelik Önlemlerin Uygulanmasına dair Anlaşmanın A Ekinde tanımlanan sağlık ve bitki sağlığına yönelik önlemlere uygulanmayacaktır.
1.6 Bu Anlaşmada teknik düzenlemeler, standartlar ve uygunluk değerlendirme prosedürlerine yapılan tüm atıflar; teknik düzenlemeler, standartlar ve uygunluk değerlendirme prosedürlerinde yapılan her türlü değişikliği ve kapsamları dahilindeki ürünler ya da kurallara yapılan her türlü ilaveyi de içerecek şekilde, fazla önem taşımayan değişiklik ve ilaveler hariç olmak üzere, yorumlanacaktır.

TEKNİK DÜZENLEMELER VE STANDARTLAR
Madde 2
Merkezi Devlet Kuruluşları Tarafından Teknik Düzenlemelerin Hazırlanması, Kabulü ve Uygulanması
Merkezi devlet kuruluşları söz konusu olduğu takdirde:
2.1 Üyeler, herhangi başka bir üyeden ithal edilen ürünlerin, teknik düzenlemeler konusunda ulusal menşeli ve herhangi başka bir ülke menşeli benzer ürünlere yapılan muameleden daha az kayırıcı bir muameleye tabi tutulmamasını temin edecektir.
2.2 Üyeler, teknik düzenlemelerin uluslararası ticaret üzerinde gereksiz engel yaratması amacıyla ya da yaratacak şekilde hazırlanmaması, kabul edilmemesi ya da uygulanmamasını temin edecektir. Bu amaçla, teknik düzenlemeler, meşru bir amaca hizmet etmek için gerekli olandan daha fazla ticareti kısıtlayacak şekilde hazırlanmayacaktır ve bu meşru amaçları yerine getirmemenin yaratacağı riskler de göz önüne alınacaktır. Sözkonusu meşru amaçlar; diğerlerinin yanısıra, ulusal güvenlik gerekleri, aldatıcı uygulamaların önlenmesi, insan sağlık ve güvenliğinin, hayvan ya da bitki yaşam veya sağlığının ya da çevrenin korunmasıdır. Söz konusu risklerin değerlendirilmesinde göz önüne alınan ilgili unsurlar, diğerlerinin yanısıra, mevcut bilimsel ve teknik bilgi, ilgili üretim teknolojisi ya da ürünlerin amaçlanan
nihai kullanım şekilleridir.
2.3 Teknik düzenlemelerin kabul edilmesine yol açan koşullar ya da hedefler ortadan kalktığında ya da değişen koşullar ya da hedefler ticareti daha az kısıtlayıcı bir şekilde ele alınabildiğinde söz konusu teknik düzenlemeler geçeliliğini yitirecektir.
2.4 Teknik düzenlemeler gerekli olduğunda ve ilgili uluslararası standartlar mevcut olduğunda ya da hazırlanmalarının kısa bir süre sonra tamamlanacağı hallerde, Üyeler bunları ya da bunların ilgili kısımlarını teknik düzenlemelerine temel teşkil edecek şekilde kullanacaktır. Bunun istisnası ise, söz konusu uluslararası standartların ya da bunların ilgili kısımlarının, temel iklimsel ya da coğrafi etkenler veya temel teknolojik sorunlardan kaynaklanan durumlarda olduğu gibi, meşru hedefleri yerine getirmek için etkili ya da uygun olmamaları durumudur.
2.5 Diğer Üyelerin ticareti üzerinde önemli bir etkiye sahip olabilecek bir teknik düzenlemeyi hazırlayan, kabul eden ya da uygulayan bir Üye, diğer bir Üyenin talebi üzerine, söz konusu teknik düzenlemenin gerekçelerini 2. ilâ 4. paragrafların hükümlerine uygun olarak açıklayacaktır. Bir teknik düzenleme, 2. paragrafta açıkça belirtilen meşru amaçların birini yerine getirmek için hazırlandığında, kabul edildiğinde ya da uygulandığında ve ilgili uluslararası standartlara uygun olduğunda, aksi ispat edilene dek uluslararası ticaret üzerinde gereksiz bir engel yaratmadığı varsayılacaktır.
2.6 Üyeler, teknik düzenlemeleri olabildiğince geniş bir tabana dayalı olarak
uyumlaştırmak üzere, kaynaklarının elverdiği ölçüde, kabul ettikleri ya da etmeyi
düşündükleri teknik düzenlemeler kapsamındaki ürünlerle ilgili uluslararası
standartların ilgili uluslararası standardizasyon kuruluşları tarafından hazırlanması
çalışmalarına tam katılım sağlayacaktır.
2.7 Üyeler, diğer Üyelerin teknik düzenlemelerini, bu teknik düzenlemeler
kendilerininkilerden farklı olsa dahi, kendi düzenlemelerinin amaçlarını yeterince
karşıladığını düşündükleri takdirde eşdeğer teknik düzenlemeler olduğunu kabul etme
konusuna olumlu yaklaşacaktır.
2.8 Üyeler, uygun olan durumlarda, ürünün sahip olması gereken özelliklere dayalı
teknik düzenlemeleri, tasarım ya da tanımlayıcı özellikler yerine performansa dayalı
olarak belirleyecektir.
2.9 İlgili bir uluslararası standardın mevcut olmaması ya da tasarı teknik
düzenlemenin teknik içeriğinin ilgili uluslararası standardın teknik içeriğine uygun
olmaması ve teknik düzenlemenin diğer Üyelerin ticareti üzerinde önemli bir etki
yaratmasının söz konusu olması halinde Üyeler:
2.9.1 diğer Üyelerdeki ilgili tarafları haberdar etmek üzere, belli bir teknik
düzenlemeyi yürürlüğe koymayı planladıklarına dair bir duyuruyu bir yayın organında
uygun olan erken bir aşamada yayımlayacaktır;
2.9.2 tasarı teknik düzenlemenin kapsadığı ürünleri, düzenlemenin amacı ve
gerekçesinin kısa bir açıklamasıyla birlikte Sekreterya aracılığıyla diğer Üyelere
bildirecektir. Söz konusu bildirimler, değişikliklerin halen yapılabileceği ve
yorumların göz önüne alınabileceği, uygun olan erken bir aşamada
gerçekleştirilecektir;
2.9.3 talep üzerine, tasarı teknik düzenlemenin örneklerini ve bunlara ait
ayrıntılı bilgiyi diğer Üyelere temin edecek ve mümkün olduğunda, ilgili uluslararası
standartlardan öz itibariyle farklı olan bölümlerini belirtecektir;
2.9.4 herhangi bir ayrım yapmaksızın, diğer Üyelerin yazılı yorumda
bulunması, talep üzerine bu yorumların tartışılması ve söz konusu yazılı yorumlar ve
müzakerelerin sonuçlarının göz önüne alınması için makul bir süre tanıyacaktır.
2.10 9. paragrafın hükümleri çerçevesinde, bir Üye için güvenlik, sağlık, çevrenin
korunması ya da ulusal güvenlik ile ilgili acil sorunların çıkması ya da çıkması tehdidi
halinde, bu Üye, bir teknik düzenlemenin kabulünden sonra aşağıdakileri
gerçekleştirmesi koşuluyla, 9. paragrafta sıralanan aşamaları gerekli gördüğü takdirde
takip etmeyebilir:
2.10.1 söz konusu teknik düzenlemenin kapsadığı ürünleri, düzenlemenin
amacı, gerekçesi ve acil sorunların niteliğini kapsayan kısa bir açıklamayla birlikte
Sekreterya aracılığıyla diğer Üyelere bildirecek;
2.10.2 talep üzerine, diğer Üyelere teknik düzenlemenin örneklerini temin
edecek;
2.10.3 herhangi bir ayrım yapmaksızın, diğer Üyelerin yazılı yorumda
bulunmasına, talep üzerine bu yorumların tartışılmasına ve söz konusu yazılı
yorumlar ve müzakerelerin sonuçlarının göz önüne alınmasına izin verecektir.
2.11 Üyeler, kabul edilen tüm teknik düzenlemelerin derhal yayımlanmasını, aksi
takdirde diğer Üyelerdeki ilgili tarafların haberdar olmasını temin edecektir.
2.12 10. paragrafta belirtilen acil durumlar dışında, Üyeler, ihracatçı Üyelerdeki ve
özellikle gelişmekte olan Üyelerdeki üreticilerin ürünlerinin ve üretim yöntemlerinin
ithalatçı Üyenin gereklerine uyum sağlamaları için zaman tanımak üzere teknik
düzenlemelerin yayımı ile yürürlüğe girmesi arasında makul bir süre bırakacaktır.

Madde 3
Teknik Düzenlemelerin Yerel Hükümet Kuruluşlaı ve Hükümet Dışı Kuruluşlar Tarafından Hazırlanması, Kabulü ve Uygulanması
Sınırları dahilindeki yerel hükümet ve hükümet dışı kuruluşlar söz konusu olduğu takdirde:
3.1 Üyeler, bu tür kuruluşların, 2. Maddenin 9.2 ve 10.1 paragraflarında belirtilen bildirim yükümlülüğü hariç olmak üzere, 2. maddenin hükümlerine uymasını temin etmek için olanakları dahilinde makul önlemleri alacaktır.
3.2 Üyeler, merkezi hükümetin altındaki yerel hükümetlerin teknik düzenlemelerinin 2. maddenin 9.2 ve 10.1 paragraflarındaki hükümlere uygun olarak bildirilmesini temin edecektir. İlgili üyelerin merkezi hükümet kuruluşlarının daha önce bildirmiş olduğu teknik düzenlemelerle teknik içerik olarak aynı olan teknik düzenlemelerin bildirimi gerekli olmayacaktır.
3.3 Üyeler, merkezi hükümetler kanalıyla, diğer Üyelerle bildirimler, 2. maddenin 9 ve 10 uncu paragraflarında belirtilen bilgi edinimi, yorumlar ve müzekereleri içeren konularda temaslarda bulunmayı talep edebilir.
3.4 Üyeler, sınırları dahilindeki yerel hükümet kuruluşları ve hükümet dışı kuruluşlarının 2. maddenin hükümleriyle bağdaşmayan bir şekilde davranmasını talep ya da teşvik etmeyecektir.
3.5 Üyeler, bu Anlaşma gereğince 2. maddenin tüm hükümlerine uyulması konusunda tam sorumluluğa sahiptir. Üyeler, merkezi hükümet kuruluşları haricindeki kuruluşların, 2. maddenin hükümlerine uymasını desteklemek için olumlu önlemler ve mekanizmalar oluşturacak ve uygulayacaktır.

Madde 4
Standartların Hazırlanması, Kabulü ve Uygulanması
4.1 Üyeler, merkezi hükümet standardizasyon kuruluşlarının, bu Anlaşmanın Ek 3’ünde yer alan Standartların Hazırlanması, Kabulü ve Uygulanmasına Dair İyi Uygulama Kodunu (bu Anlaşmada “İyi Uygulama Kodu” olarak kullanılmaktadır) kabul etmelerini ve uygulamlarını temin edecektir. Sınırları dahilindeki merkezi hükümet ve hükümet dışı standardizasyon kuruluşları ve ayrıca sınırları dahilindeki
bir ya da daha fazla kuruluşun üyesi olduğu bölgesel standardizasyon kuruluşlarının, İyi Uygulama Kodunu kabul etmelerini ve bu Koda uymalarını temin etmek üzere olanakları dahilinde makul önlemleri alacaktır. Ayrıca, Üyeler söz konusu standardizasyon kuruluşlarının İyi Uygulama Koduyla bağdaşmayacak şekilde hareket etmelerini talep ya da teşvik edecek yönde dolaysız veya dolaylı bir etki yaratacak önlemleri almayacaktır. Üyelerin, standardizasyon kuruluşlarının İyi Uygulama Kodunun hükümlerine uymaları ile ilgili yükümlülükleri, standardizasyon kuruluşunun İyi Uygulama Kodunu kabul edip etmemesinden bağımsız olarak geçerli olacaktır.
4.2 İyi Uygulama Kodunu kabul etmiş ve buna uymakta olan standardizasyon kuruluşlarının, bu Anlaşmanın hükümlerine uydukları Üyeler tarafından tasdik edilecektir.

TEKNİK DÜZENLEMELERE VE STANDARTLARA UYUM
Madde 5
Merkezi Hükümet Kuruluşları Tarafından Yapılan Uygunluk Değerlendirmesi
Prosedürleri
5.1 Üyeler, teknik düzenlemelere ya da standartlara uygunluğun tasdikinin gerekli olduğu durumlarda, merkezi hükümet kuruluşlarının diğer Üyeler menşeli ürünlere aşağıdaki hükümleri uygulamalarını temin edecektir:

5.1.1 uygunluk değerlendirme prosedürleri, diğer Üyeler menşeli benzer
ürünlerin tedarikçilerinin de, ulusal ya da diğer herhangi bir ülke menşeli benzer
ürünlerin tedarikçilerine tanınandan daha az kayırıcı olmayan koşullar altında
yararlanabileceği şekilde hazırlanacak, kabul edilecek ve uygulanacaktır; söz konusu
yararlanma, tedarikçilerin, prosedürün kurallarına uygun olarak uygunluk
değerlendirmesi yaptırma hakkının olmasını ve prosedürün öngördüğü durumlarda,
uygunluk değerlendirme faaliyetlerinin tesislerin bulunduğu yerde yürütülmesi ve
sistemin işaretinin alınmasının mümkün olmasını gerektirir.
5.1.2 uygunluk değerlendirmesi prosedürleri, uluslararası ticarete gereksiz
engel yaratması amacıyla ya da yaratacak şekilde hazırlanmayacak, kabul edilmeyecek
ya da uygulanmayacaktır. Bu da, diğerlerinin yanısıra, uygunluk değerlendirme
prosedürlerinin, ürünlerin uygulanan teknik düzenlemelere ya da standartlara uygun
olduğu konusunda ithalatçı Üyeye yeterli bir güven vermek için, uygun olmamanın
yaratacağı riskler de göz önüne alınarak, gerekli olandan daha katı bir şekilde
olmayacağı ya da uygulanmayacağı anlamına gelmektedir.
5.2 1. paragrafın hükümleri uygulanırken Üyeler aşağıdakileri temin edecektir:
5.2.1 uygunluk değerlendirme prosedürleri, olabildiğince hızlı bir şekilde ve
diğer Üye menşeli ürünler için benzer yerli ürünlere uygulanan usulden daha az
kayırıcı olmayan biri biçimde yürütülecek ve tamamlanacaktır;
5.2.2 her uygunluk değerlendirme prosedürünün standart uygulama süresi
yayımlanacak ya da tahmini uygulama süresi talep üzerine başvuru sahibine
bildirilecektir; yetkin kuruluş bir başvuru aldığında, belgelerin tamam olup olmadığını
derhal inceleyecek ve başvuru sahibine tüm eksiklikler hakkında açık ve tam bir
şekilde bilgi verecektir; yetkin kuruluş, gerekli görüldüğü takdirde bir düzeltmenin
yapılabilmesi için, değerlendirmenin sonuçlarını açık ve tam bir şekilde ve mümkün
olan en kısa sürede başvuru sahibine iletecektir; başvuruda eksiklikler olsa dahi
başvuru sahibi talep ettiği takdirde, yetkin kuruluş uygunluk değerlendirmesini
eksikliklerin izin verdiği düzeye kadar devam ettirecektir; ve talep üzerine, başvuru
sahibine prosedürün hangi aşamada olduğuna dair bilgi, gecikmelerin nedenleri de
açıklanarak, verilecektir;
5.2.3 bilgi talepleri, uygunluğun değerlendirilmesi ve ücretlerin belirlenmesi
için gerekli olanla sınırlıdır;
5.2.4 diğer Üyeler menşeli ürünler hakkındaki, söz konusu uygunluk
değerlendirme prosedürlerinden kaynaklanan ya da bu prosedürlerle bağlantılı olarak
temin edilen bilginin gizliliğine, yerli ürünler ile aynı şekilde ve meşru ticari çıkarlar
korunacak şekilde riayet edilecektir;
5.2.5 diğer Üye menşeli ürünlerin uygunluk değerlendirmesinde uygulanan
ücretler, başvuru sahibinin tesisleri ile uygunluk değerlendirmesi kuruluşunun
bulundukları yerler arasındaki farklılıklardan kaynaklanan haberleşme maliyetleri,
ulaşım maliyetleri ve diğer maliyetler de göz önüne alınarak, benzer ulusal ve diğer
7
7
ülke menşeli ürünlerin uygunluk değerlendirmesinde uygulanan ücretler ile eşdeğer
olacaktır;
5.2.6 uygunluk değerlendirme prosedürlerinde kullanılan tesislerin yeri ve
numunelerin seçimi, başvuru sahipleri ya da temsilcileri için gereksiz güçlüklere yol
açacak şekilde olmamalıdır;
5.2.7 bir ürünün özellikleri, söz konusu ürünün uygulanan teknik
düzenlemelere ya da standartlara uygunluğunun tespit edilmesini takiben değiştirildiği
takdirde, değiştirilmiş ürün için yapılacak uygunluk değerlendirme prosedürü, ürünün
ilgili teknik düzenlemelere ya da standartlara halen uygun olduğuna dair yeterli bir
güvenin mevcudiyetinin tespit edilmesi için gerekli olanla sınırlıdır;
5.2.8 bir uygunluk değerlendirme prosedürünün uygulanmasıyla ilgili
şikayetlerin incelenmesi ve bir şikayet haklı bulunduğunda da gerekli düzeltmenin
yapılması için bir prosedür mevcut olacaktır.
5.3 1. ve 2. paragraflarda yer alan hiçbir husus, Üyelerin kendi sınırları dahilinde
makul nokta kontrol yapmalarına engel olmayacaktır.
5.4 Ürünlerin teknik düzenlemelere ya da standartlara uygun olduğunun tasdikinin
gerekli olduğu ve uluslararası standardizasyon kuruluşları tarafından yayımlanan ilgili
rehber ve önerilerin mevcut olduğu ya da hazırlanmalarının kısa bir süre sonra
tamamlanacağı durumlarda, Üyeler, merkezi hükümet kuruluşlarının bunları ya da
bunların ilgili bölümlerini uygunluk değerlendirme prosedürlerine temel teşkil etmesi
için kullanmasını temin edecektir. Bunun istisnası ise, talep üzerine ayrıntılı bir
şekilde açıklanan, söz konusu rehberler, öneriler ya da bunların ilgili bölümlerinin
ilgili Üyeler için uygun olmadığı durumlardır. Bu durumlar, diğerlerinin yanısıra,
ulusal güvenlik gerekleri; aldatıcı uygulamaların engellenmesi; insan sağlık ve
güvenliğinin, hayvan ve bitki yaşam ve sağlığının ya da çevrenin korunması; temel
iklimsel ya da diğer coğrafi unsurlar; temel teknolojik ya da altyapısal sorunlardır.
5.5 Üyeler, uygunluk değerlendirme prosedürlerini olabildiğince geniş bir tabana
dayalı olarak uyumlaştırmak üzere, kaynaklarının elverdiği ölçüde, uygunluk
değerlendirme prosedürlerine ait rehber ve önerilerin ilgili uluslararası
standardizasyon kuruluşları tarafından hazırlanması çalışmalarına tam katılım
sağlayacaktır.
5.6 Bir uluslararası standardizasyon kuruluşu tarafından yayımlanan ilgili bir rehber
ya da önerinin mevcut olmaması ya da tasarı halindeki uygunluk değerlendirme
prosedürünün teknik içeriğinin uluslararası standardizasyon kuruluşu tarafından
yayımlanan ilgili rehberler ya da önerilere uygun olmaması ve uygunluk
değerlendirme prosedürünün diğer Üyelerin ticareti üzerinde önemli bir etki
yaratmasının söz konusu olması halinde Üyeler:
5.6.1 diğer Üyelerdeki ilgili tarafları haberdar etmek üzere, belli bir uygunluk
değerlendirme prosedürünü yürürlüğe koymayı planladıklarına dair bir duyuruyu bir
yayın organında uygun olan erken bir aşamada yayımlayacaktır;
8
8
5.6.2 tasarı halindeki uygunluk değerlendirme prosedürünün kapsadığı
ürünleri, düzenlemenin amacı ve gerekçesinin kısa bir açıklamasıyla birlikte
Sekreterya aracılığıyla diğer Üyelere bildirecektir. Söz konusu bildirimler,
değişikliklerin halen yapılabileceği ve yorumların göz önüne alınabileceği, uygun olan
erken bir aşamada gerçekleştirilecektir;
5.6.3 talep üzerine, tasarı halindeki prosedürün örneklerini ve bunlara ait
ayrıntılı bilgiyi diğer Üyelere temin edecek ve mümkün olduğunda, uluslararası
standardizasyon kuruluşu tarafından yayımlanan ilgili rehberler ya da önerilerden öz
itibariyle farklı olan bölümlerini belirtecektir;
5.6.4 herhangi bir ayrım yapmaksızın, diğer Üyelerin yazılı yorumda
bulunması, talep üzerine bu yorumların tartışılması ve söz konusu yazılı yorumlar ve
müzakerelerin sonuçlarının göz önüne alınması için makul bir süre tanıyacaktır.
5.7 6. paragrafın hükümleri çerçevesinde, bir Üye için güvenlik, sağlık, çevrenin
korunması ya da ulusal güvenlik ile ilgili acil sorunların çıkması ya da çıkması tehdidi
halinde, bu Üye, prosedürün kabulünden sonra aşağıdakileri gerçekleştirmesi
koşuluyla, 6. paragrafta sıralanan aşamaları gerekli gördüğü takdirde takip
etmeyebilir:
5.7.1 söz konusu prosedürün kapsadığı ürünleri, prosedürün amacı, gerekçesi
ve acil sorunların niteliğini kapsayan kısa bir açıklamayla birlikte Sekreterya
aracılığıyla diğer Üyelere bildirecek;
5.7.2 talep üzerine, diğer Üyelere prosedürün örneklerini temin edecek;
5.7.3 herhangi bir ayrım yapmaksızın, diğer Üyelerin yazılı yorumda
bulunmasına, talep üzerine bu yorumların tartışılmasına ve söz konusu yazılı
yorumlar ve müzakerelerin sonuçlarının göz önüne alınmasına izin verecektir.
5.8 Üyeler, kabul edilen tüm uygunluk değerlendirme prosedürlerinin derhal
yayımlanmasını, aksi takdirde diğer Üyelerdeki ilgili tarafların haberdar olmasını
sağlayacak şekilde temin edecektir.
5.9 7. paragrafta belirtilen acil durumlar dışında, Üyeler, ihracatçı Üyelerdeki ve
özellikle gelişmekte olan Üyelerdeki üreticilerin ürünlerinin ve üretim yöntemlerinin
ithalatçı Üyenin gereklerine uyum sağlamaları için zaman tanımak üzere uygunluk
değerlendirme prosedürlerinin gereklerinin yayımı ile yürürlüğe girmesi arasında
makul bir süre bırakacaktır.
Madde 6
Uygunluk Değerlendirmesinin Merkezi Hükümet Kuruluşları Tarafından
Tanınması
Merkezi devlet kuruluşları söz konusu olduğu takdirde:
9
9
6.1 Üyeler, 3. ve 4. paragrafın hükümleri saklı kalmak şartıyla, mümkün olduğunda,
kendilerininkinden farklı olsalar dahi, diğer Üyelerdeki uygunluk değerlendirme
prosedürlerinin sonuçlarının kabul edilmesini, bu prosedürlerin, uygulanan teknik
düzenlemelere ya da standartlara uygunluk konusunda verdiği güvencenin kendi
prosedürlerinin verdiği güvenceye eşdeğer olması koşuluyla temin edecektir.
Karşılıklı anlaşmaya varmak için, özellikle aşağıdaki hususlarla ilgili olarak ön
görüşmelerin gerekli olabileceği kabul edilmektedir:
6.1.1 uygunluk değerlendirme sonuçlarının sürekli inanabilirliğine olan
güvenin var olabilmesi için ihracatçı Üyedeki ilgili uygunluk değerlendirme
kuruluşlarının yeterli ve sürekli teknik yetkinliğe sahip olması; bu çerçevede
uluslararası standardizasyon kuruluşları tarafından yayımlanan ilgili rehber ya da
önerilere uygunluğun tasdik edilmesinin, örneğin akreditasyon yoluyla, yeterli teknik
yetkinliğin bir göstergesi olarak dikkate alınması;
6.1.2 uygunluk değerlendirmesi sonuçlarının kabulünün, ihracatçı Üyedeki
tayin edilen kuruluşlar tarafından düzenlenenlerle sınırlı olması.
6.2 Üyeler, uygunluk değerlendirme prosedürlerinin, 1. paragrafın hükümlerinin
uygulanmasına mümükün olduğunca izin vermesini temin edecektir.
6.3 Üyeler, diğer Üyelerin talebi üzerine, birbirlerinin uygunluk değerlendirme
prosedürlerinin sonuçlarının karşılıklı olarak tanınması için görüşmelerde bulunmaya
teşvik edilecektir. Üyeler, söz konusu anlaşmaların 1. paragraftaki kriterleri yerine
getirmesini ve ilgili ürünlerin ticaretini kolaylaştırma potansiyelleri ile ilgili karşılıklı
tatmin sağlamasını talep edebilirler.
6.4 Üyeler, diğer Üyelerin sınırları dahilindeki uygunluk değerlendirme
kuruluşlarının, kendi uygunluk değerlendirme prosedürlerine, kendi ya da başka bir
ülke sınırları dahilindeki kuruluşlara tanınandan daha az kayırıcı olmayan koşullar
altında katılmalarına izin vermeye teşvik edilecektir.
Madde 7
Yerel hükümet Kuruluşları Tarafından Gerçekleştirilen Uygunluk
Değerlendirme Prosedürleri
Sınırları dahilindeki yerel hükümet kuruluşları söz konusu olduğu takdirde :
7.1 Üyeler, söz konusu kuruluşların, 5. maddenin 6.2 ve 7.1. paragraflarında belirtilen
bildirim yükümlülüğü hariç olmak üzere, 5. ve 6. maddelerdeki hükümlere uymalarını
temin etmek için olanakları dahilinde makul önlemleri alacaktır.
7.2 Üyeler, merkezi hükümetin direkt olarak altında yer alan yerel hükümetlerin
uygunluk değerlendirme prosedürlerinin 5. maddenin 6.2 ve 7.1 paragraflarında yer
alan hükümlere uygun olarak bildirilmesini temin edeceklerdir. İlgili üye ülkelerin
merkezi hükümet kuruluşlarının daha önce bildirmiş olduğu uygunluk değerlendirme
prosedürleri ile içerik olarak aynı olan uygunluk değerlendirme prosedürlerinin
bildirimi gerekli olmayacaktır.
10
10
7.3 Üyeler, merkezi hükümetler kanalıyla, diğer Üyelerle bildirimler, 5. maddenin 6
ve 7 nci paragraflarında belirtilen bilgi edinimi, yorumlar ve müzekereleri içeren
konularda temaslarda bulunmayı talep edebilir.
7.4 Üyeler, sınırları dahilindeki yerel hükümet kuruluşlarının 5. ve 6. maddenin
hükümleriyle bağdaşmayan bir şekilde davranmasını talep ya da teşvik etmeyecektir.
7.5 Üyeler, bu Anlaşma gereğince 5. ve 6. maddenin tüm hükümlerine uyulması
konusunda tam sorumluluğa sahiptir. Üyeler, merkezi hükümet kuruluşları haricindeki
kuruluşların, 5. ve 6. maddenin hükümlerine uymasını desteklemek için olumlu
önlemler ve mekanizmalar oluşturacak ve uygulayacaktır.
Madde 8
Hükümet Dışı Kuruluşlar Tarafından Gerçekleştirilen Uygunluk Değerlendirme
Prosedürleri
8.1 Üyeler, sınırları dahilindeki, uygunluk değerlendirme prosedürlerini yürüten
hükümet dışı kuruluşların, tasarı halindeki uygunluk değerlendirme prosedürlerinin
bildirim yükümlülüğü hariç olmak üzere, 5. ve 6. maddenin hükümlerine uymasını
temin etmek için olanakları dahilinde makul önlemleri alacaktır. Ayrıca, Üyeler, söz
konusu kuruluşların 5. ve 6. maddenin hükümleriyle bağdaşmayacak şekilde hareket
etmelerini talep ya da teşvik edecek yönde dolaysız veya dolaylı bir etki yaratacak
önlemleri almayacaktır.
8.2 Üyeler, merkezi hükümet kuruluşlarının, hükümet dışı kuruluşlar tarafından
yürütülen uygunluk değerlendirme prosedürlerine yalnızca, hükümet dışı kuruluşlar,
tasarı halindeki uygunluk değerlendirme prosedürlerinin bildirim yükümlülüğü hariç
olmak üzere, 5. ve 6. maddenin hükümlere uyduğu takdirde güvenmelerini temin
edecektir.
Madde 9
Uluslararası ve Bölgesel Sistemler
9.1 Bir teknik düzenlemeye ya da standarda uygunluğun güvencesi gerekli olduğunda,
Üyeler, mümkün olduğunda, uluslararası uygunluk değerlendirme sistemlerini
oluşturacak, kabul edecek ve bu sistemlerin üyesi olacak ya da bu sistemlere katılım
sağlayacaktır.
9.2 Üyeler, sınırları dahilindeki ilgili kuruluşların üyesi olduğu ya da katılım sağladığı
uluslararası ve bölgesel uygunluk değerlendirme sistemlerinin 5. ve 6. maddenin
hükümlerine uyduğunu temin etmek için olanakları dahilinde makul önlemleri
alacaktır. Ayrıca, Üyeler söz konusu sistemlerin 5. ve 6. maddenin hükümleriyle
bağdaşmayacak şekilde hareket etmelerini dolaylı ya da dolaysız olarak talep ya da
teşvik edecek önlemler almayacaktır.
9.3 Üyeler, merkezi hükümet kuruluşlarının, uluslararası ya da bölgesel uygunluk
değerlendirme sistemlerine, söz konusu sistemler 5. ve 6. maddenin hükümlerine
uygun oldukları ölçüde güvenmelerini, mümkün olduğunca temin edecektir.
11
11
BİLGİ VE YARDIM
Madde 10
Teknik Düzenlemeler, Standartlar ve Uygunluk Değerlendirme Prosedürleri
Hakkında Bilgi
10.1 Her Üye, diğer Üyelerden ve diğer Üyelerdeki ilgili taraflardan gelecek tüm
makul bilgi taleplerini cevaplandıracak ve aşağıdaki konularla ilgili belgeleri
sağlayacak bir bildirim merkezinin mevcut olmasını temin edecektir:
10.1.1 sınırları dahilinde, merkezi ya da yerel hükümet kuruluşları, bir teknik
düzenlemeyi uygulamak hususunda yasal yetkisi bulunan hükümet dışı kuruluşlar ya
da bu kuruluşların üyesi veya katılımcısı oldukları bölgesel standardizasyon
kuruluşları tarafından kabul edilen veya tasarı halindeki tüm teknik düzenlemeler;
10.1.2 sınırları dahilinde, merkezi ya da yerel hükümet kuruluşları ya da bu
kuruluşların üyesi veya katılımcısı oldukları bölgesel standardizasyon kuruluşları
tarafından kabul edilen veya tasarı halindeki tüm standartlar;
10.1.3 sınırları dahilinde, merkezi ya da yerel hükümet kuruluşları, bir teknik
düzenlemeyi uygulamak hususunda yasal yetkisi bulunan hükümet dışı kuruluşlar ya
da bu kuruluşların üyesi veya katılımcısı oldukları bölgesel standardizasyon
kuruluşları tarafından uygulanan tüm uygunluk değerlendirme prosedürleri veya tasarı
halindeki uygunluk değerlendirme prosedürleri;
10.1.4 Üyenin ya da Üyenin sınırları dahilindeki ilgili merkezi ya da yerel
hükümet kuruluşlarının, uluslararası ve bölgesel standardizasyon kuruluşlarına ve
uygunluk değerlendirme sistemlerine ve bunun yanında bu Anlaşmanın kapsamına
giren iki ve çok taraflı düzenlemelere üyeliği ve katılımı; bildirim merkezi, bu
sistemler ve düzenlemelerin hükümlerine ilişkin makul bilgiyi sağlamalıdır;
10.1.5 bu Anlaşma gereği yayımlanan duyuruların yeri ya da bu bilginin
nereden elde edilebileceğine dair şartlar;
10.1.6 üçüncü paragrafta belirtilen bildirim merkezlerinin yeri.
10.2 Bununla birlikte, bir Üye tarafından yasal ya da idari nedenlerle birden fazla
bildirim merkezi tesis edilirse, söz konusu Üye bu bildirim merkezlerinin her birinin
sorumluluğunun kapsamı ile ilgili eksiksiz ve net bilgiyi diğer Üyelere temin
edecektir. Ayrıca, söz konusu Üye yanlış bildirim merkezine gönderilen bilgi
taleplerinin vakit geçirmeden doğru bildirim merkezine nakledilmesini temin
edecektir.
10.3 Her Üye, diğer Üyelerden ve diğer Üyelerdeki ilgili taraflardan gelecek tüm
makul bilgi taleplerini cevaplandırabilecek bir ya da birden fazla bildirim merkezinin
mevcut olmasına ve aşağıdaki hususlarla ilgili belgeler ve bilginin nereden elde
edilebileceğine ilişkin olanakları dahilinde tüm makul önlemleri alacaktır:
12
12
10.3.1 sınırları dahilinde, hükümet dışı standardizasyon kuruluşları ya da bu
kuruluşların üyesi veya katılımcısı oldukları bölgesel standardizasyon kuruluşları
tarafından kabul edilen veya tasarı halindeki tüm standartlar; ve
10.3.2 sınırları dahilinde, hükümet dışı kuruluşlar ya da bu kuruluşların üyesi
veya katılımcısı oldukları bölgesel standardizasyon kuruluşları tarafından uygulanan
tüm uygunluk değerlendirme prosedürleri veya tasarı halindeki uygunluk
değerlendirme prosedürleri;
10.3.3 Üyenin ya da Üyenin sınırları dahilindeki ilgili hükümet dışı
kuruluşların, uluslararası ve bölgesel standardizasyon kuruluşlarına ve uygunluk
değerlendirme sistemlerine ve bunun yanında bu Anlaşmanın kapsamına giren iki ve
çok taraflı düzenlemelere üyeliği ve katılımı; bildirim merkezleri, bu sistemler ve
düzenlemelerin hükümlerine ilişkin makul bilgiyi sağlamalıdır;
10.4 Üyeler, bu Anlaşmanın hükümlerine uygun olarak diğer Üyelerden ya da diğer
Üyelerdeki ilgili taraflardan belge talep edildiğinde söz konusu belgelerin, teslim
etmenin gerçek maliyetinden ayrı olarak, söz konusu Üyenin ya da diğer herhangi bir
Üyenin vatandaşı1
için aynı olacak şekilde, makul bir fiyatla (varsa) tedarik edilmesi
için olanakları dahilinde tüm makul önlemleri alacaktır.
10.5 Gelişmiş ülke olan Üyeler, diğer Üyeler tarafından talep edildiği takdirde belli bir
bildirim kapsamındaki belgelerin tercümelerini, hacimli belgeler söz konusu
olduğunda bunların özet tercümelerini İngilizce, Fransızca ya da İspanyolca olarak
temin edecektir.
10.6 Sekreterya, bu Anlaşmanın hükümleri gereğince kendisine ulaşan bildirimleri
tüm Üyelere, ilgili uluslararası standardizasyon ve uygunluk değerlendirme
kuruluşlarına dağıtacak ve gelişmekte olan Üyeler için özel önem arz eden ürünlerle
ilgili tüm bildirimler konusunda söz konusu Üyelerin dikkatini çekecektir.
10.7 Bir Üye, herhangi başka bir ülke ya da ülkeler ile ticareti önemli bir ölçüde
etkileyebilecek; teknik düzenlemeler, standartlar ve uygunluk değerlendirme
prosedürleri ile ilgili konularda bir anlaşma yaptığı takdirde, anlaşmaya taraf olan
Üyelerden en az biri anlaşma kapsamındaki ürünleri ve anlaşmanın kısa bir
açıklamasını diğer Üyelere Sekreterya aracılığıyla bildirecektir. İlgili Üyeler, talep
üzerine, benzer anlaşmalar gerçekleştirmek ya da bu tür anlaşmalara taraf olmaları ile
ilgili düzenlemeleri yapmak amacıyla diğer Üyelerle istişarelerde bulunmaya teşvik
edileceklerdir.
10.8 Bu Anlaşmadaki hiçbir husus aşağıdakileri gerektirdiği şeklinde yorumlanamaz:
10.8.1 Üyenin, metinleri kendi dili dışında yayımlaması;

1
“Vatandaþ” ile, DTÖ’nün ayrý gümrük sýnýrlarýna sahip Üyeleri söz konusu olduðunda, bu gümrük
sýnýrlarý dahilinde ikamet eden ya da gerçek ve faaliyette bulunan endüstriyel veya ticari kuruluþa
sahip tabii ya da yasal kiþiler kastedilmektedir.
13
13
10.8.2 5. paragrafta belirtilenler hariç, Üyenin tasarıların örneklerini ve
tasarılara ait ayrıntılı bilgiyi kendi dili dışında tedarik etmesi;
10.8.3 Üyelerin, açıklanmasının temel güvenlik gereklerine ters düştüğünü
düşündükleri herhangi bir bilgiyi tedarik etmeleri.
10.9 Sekreteryaya yapılacak bildirimler İngilizce, Fransızca ya da İspanyolca olacaktır.
10.10 Üyeler, Ek 3’te belirtilenler hariç olmak üzere, bu Anlaşma kapsamındaki
bildirim prosedürleriyle ilgili hükümleri ulusal düzeyde uygulamaktan sorumlu tek bir
merkezi hükümet kuruluşu (yetkili merci) tayin edecektir.
10.11 Bununla beraber, yasal ya da idari nedenlerle bildirim prosedürlerine ilişkin
sorumluluk iki ya da daha fazla merkezi hükümet kuruluşu arasında bölündüğü
takdirde, ilgili Üyeler diğer Üyelere bu kuruluşlardan her birinin sorumluluklarının
kapsamı hakkında eksiksiz ve açık bilgiyi sağlayacaktır.
Madde 11
Diğer Üyelere Teknik Yardım
11.1 Üyeler, talep edildiği takdirde, diğer Üyelere, özellikle gelişmekte olan Üyelere,
teknik düzenlemelerin hazırlanmasıyla ilgili önerilerde bulunacaktır.
11.2 Üyeler, talep edildiği takdirde, diğer Üyelere, özellikle gelişmekte olan Üyelere,
ulusal standardizasyon kuruluşlarının tesis edilmesiyle ilgili olarak, karşılıklı
mutabakata varılan koşullar konusunda önerilerde bulunacak ve teknik yardım
sağlayacaktır; uluslararası standardizasyon kuruluşlarına katılım sağlanması
konusunda da önerilerde bulunarak diğer Üyelerin ulusal standardizasyon
kuruluşlarının da benzer şekilde davranmalarını teşvik edecektir.
11.3 Üyeler, talep edildiği takdirde, diğer Üyelere, özellikle gelişmekte olan Üyelere
önerilerde bulunmak üzere sınırları dahilindeki “arrange for the regulatory bodies”
üzere olanakları dahilinde makul önlemler alacak; aşağıdaki hususlar ile ilgili olarak
karşılıklı mutabakata varılan koşullar konusunda teknik yardım sağlayacaktır:
11.3.1 “regulatory bodies” ya da teknik düzenlemelere uygunluğu
değerlendiren kuruluşların kurulması;
11.3.2 teknik düzenlemelerini en iyi şekilde karşılayacak yöntemler.
11.4 Üyeler, talep üzerine, diğer Üyelere, özellikle gelişmekte olan Üyelere önerilerde
bulunmak üzere olanakları dahilinde makul önlemler alacaktır; talep eden Üyenin
sınırları dahilinde kabul edilmiş olan standartlara uygunluğu değerlendiren
kuruluşların kurulması ile ilgili olarak karşılıklı mutabakata varılan koşullar
konusunda teknik yardım sağlayacaktır.
14
14
11.5 Üyeler, talep üzerine, diğer Üyelere, özellikle gelişmekte olan Üyelere, talebi
alan Üyenin sınırları dahilindeki hükümet kuruluşları ya da hükümet dışı kuruluşlar
tarafından yürütülen uygunluk değerlendirme sistemlerine girmek istedikleri takdirde
üreticilerinin izlemeleri gereken yollar ile ilgili olarak, karşılıklı mutabakata varılan
koşullar konusunda önerilerde bulunacak ve teknik yardım sağlayacaktır.
11.6 Uluslararası ya da bölgesel uygunluk değerlendirme sistemlerinin üyesi veya
katılımcısı olan Üyeler, talep üzerine, diğer Üyelere, özellikle gelişmekte olan
Üyelere, sınırları dahilindeki ilgili kuruluşların, söz konusu sistemlere üyelik ya da
katılımlarının gerektirdiği yükümlülükleri yerine getirmelerini sağlayacak kuruluş ve
yasal altyapının kurulması ile ilgili olarak, karşılıklı mutabakata varılan koşullar
konusunda önerilerde bulunacak ve teknik yardım sağlayacaktır.
11.7 Üyeler, talep üzerine,sınırları dahilinde yer alan ve uluslararası ya da bölgesel
uygunluk değerlendirme sistemlerinin üyesi veya katılımcısı olan kuruluşların diğer
Üyelere, özellikle gelişmekte olan Üyelere önerilerde bulunmalarını teşvik edecek;
söz konusu ülkelerin sınırları dahilindeki ilgili kuruluşların üyelik ya da katılımlarının
gerektirdiği yükümlülükleri yerine getirmelerini sağlayacak kuruluşların kurulması ile
ilgili olan teknik yardım taleplerini dikkate alacaktır.
11.8 Üyeler, 1.ilâ 7. paragrafların hükümleri çerçevesinde diğer Üyelere teknik yardım
sağlarken ve önerilerde bulunurken, en az gelimiş Üyelerin ihtiyaçlarına öncelik
verecektir.
Madde 12
Gelişmekte Olan Üyelere Özel ve Ayrımcı Muamele
12.1 Üyeler, bu Anlaşmaya taraf gelişmekte olan Üyelere, aşağıdaki hükümler ve bu
Anlaşmanın diğer maddelerindeki ilgili hükümler vasıtasıyla ayrımcı ve kayırıcı
muamele yapacaktır.
12.2 Üyeler, bu Anlaşmanın, gelişmekte olan Üyelerin hak ve yükümlülükleri ile ilgili
hükümlerine özel önem verecek ve bu Anlaşmanın uygulanmasında gelişmekte olan
Üyelerin özel gelişme, finansman ve ticari ihtiyaçlarını hem ulusal olarak hem de bu
Anlaşmanın kurumsal düzenlemelerinin yürütülmesinde göz önüne alacaktır.
12.3 Üyeler, teknik düzenlemelerin, standartların ve uygunluk değerlendirme
prosedürlerinin hazırlanmasında ve uygulanmasında, bu teknik düzenlemelerin,
standartların ve uygunluk değerlendirme prosedürlerinin gelişmekte olan Üyelerin
ihracatına gereksiz engel yaratmaması amacıyla gelişmekte olan Üyelerin özel
gelişme, finansman ve ticari ihtiyaçlarını göz önüne alacaktır.
12.4 Üyeler, uluslararası standartların, rehberlerin ya da önerilerin mevcut olmasına
rağmen, gelişmekte olan Üyelerin kendi özel teknolojik ve sosyo-ekonomik koşulları
dahilinde kendi gelişme ihtiyaçlarına uygun olan yerli teknoloji ve üretim
yöntemlerini korumayı amaçlayan belli teknik düzenlemeleri, standartları ya da
uygunluk değerlendirme prosedürlerini kabul edeceğini kabul eder. Bu nedenle
Üyeler, gelişmekte olan Üyelerin test yöntemleri de dahil olmak üzere kendi teknik
15
15
düzenlemeleri ya da standartları için gelişme, finansman ve ticari ihtiyaçlarına uygun
olmayan uluslararası standartları temel kabul etmelerini beklememelidir.
12.5 Üyeler, uluslararası standardizasyon kuruluşlarının ve uluslararası uygunluk
değerlendirme sistemlerinin, tüm Üyelerdeki ilgili kuruluşların aktif ve temsili
katılımlarını kolaylaştıracak bir şekilde düzenlenmesi ve yürütülmesini temin etmek
için, gelişmekte olan Üyelerin özel sorunlarını da göz önüne alarak, olanakları
dahilinde makul önlemleri alacaktır.
12.6 Üyeler, gelişmekte olan Üyelerin talebi üzerine, uluslararası standardizasyon
kuruluşlarının gelişmekte olan Üyeler için özel önem arz eden ürünlerle ilgili
uluslararası standartların kullanılmasının mümkün olup olmadığının incelenmesini ve
eğer mümkünse hazırlanmasını temin etmek için olanakları dahilinde makul önlemleri
alacaktır.
12.7 Üyeler, 11. maddenin hükümlerine uygun olarak, teknik düzenlemelerin,
standartların ve uygunluk değerlendirme prosedürlerinin hazırlanması ve
uygulanmasının, gelişmekte olan Üyelerin ihracatının genişlemesi ve çeşitlenmesi için
gereksiz engel yaratmamasını temin etmek için gelişmekte olan Üyelere teknik yardım
sağlayacaktır. Teknik yardımın koşullarının belirlenmesinde, talep sahibi Üyelerin ve
özellikle en az gelişmiş Üyelerin gelişmişlik düzeyi göz önüne alınacaktır.
12.8 Gelişmekte olan Üyelerin, teknik düzenlemelerin, standartların ve uygunluk
değerlendirme prosedürlerinin hazırlanması ve uygulanması alanında, kurumsal ve
altyapısal sorunlar da dahil olmak üzere özel sorunlarla karşılaşabilecekleri kabul
edilmektedir. Buna ek olarak, gelişmekte olan Üyelerin özel gelişme ve ticari
ihtiyaçlarının ve teknolojik gelişmişlik düzeylerinin, bu Üyelerin bu Anlaşma
altındaki yükümlülüklerini tamamen yerine getirme kabiliyetlerini engelleyebileceği
de kabul edilmektedir. Buna göre, gelişmekte olan Üyelerin bu Anlaşmaya
uyabilmelerini temin etmek amacıyla 13. maddede öngörülen Ticarette Teknik
Engeller Komitesi (bu Anlaşmada “Komite” olarak anılmaktadır), talep üzerine, bu
Anlaşmadaki yükümlülüklerden tamamen ya da kısmen belirlenmiş, süreli muafiyetler
tanımak konusunda yetkilendirilmiştir. Komite, söz konusu talepleri değerlendirirken,
gelişmekte olan Üyelerin, bu Anlaşmadaki yükümlülüklerini tamamen yerine getirme
kabileyetlerini engelleyebilecek olan teknik düzenlemelerin, standartların ve uygunluk
değerlendirme prosedürlerinin hazırlanması ve uygulanması alanındaki özel
sorunlarını, özel gelişme ve ticari ihtiyaçlarını ve teknolojik gelişmişlik düzeylerini
göz önüne alacaktır. Komite, özellikle, en az gelişmiş Üyelerin özel sorunlarını göz
önüne alacaktır.
12.9 Gelişmiş Üyeler, danışmalar sırasında, gelişmekte olan Üyelerin standartları,
teknik düzenlemeleri ve uygunluk değerlendirme prosedürlerini hazırlama ve
uygulama konusunda karşılaştıkları özel güçlükleri akılda tutacaklar ve gelişmekte
olan Üyelerin bu alandaki çabalarına yardım etmeyi istediklerinde, söz konusu Üylerin
finansman, ticaret ve gelişme ile ilgili özel ihtiyaçlarını göz önüne alacaktır.
12.10 Komite, gelişmekte olan Üyelere, ulusal ve uluslararası düzeyde, bu Anlaşma
ile sağlanan özel ve ayrımcı muameleyi periyodik olarak inceleyecektir.
16
16
Madde 13
Ticarette Teknik Engeller Komitesi
13.1 Bu Anlaşma ile, Ticarette Teknik Engeller Komitesi kurulmuştur ve söz konusu
Komite her Üyeden gelen temsilcilerden oluşacaktır. Komite, kendi Başkanını
seçecek ve Üyelere, bu Anlaşmanın yürütülmesi ile ilgili her türlü konuda ya da
Anlaşmanın amaçlarını geliştirmeyle ilgili danışma fırsatını vermek için gerektikçe,
fakat yılda bir kezden az olmamak koşuluyla, toplanacak ve bu Anlaşma ile ya da
Üyeler tarafından kendisine verilen yükümlülükleri yerine getirecektir.
13.2 Komite, bu Anlaşmanın ilgili hükümlerine uygun olarak Komite tarafından
kendilerine verilebilecek yükümlülükleri yerine getirecek çalışma grupları ya da
uygun olduğu takdirde diğer organlar tesis edecektir.
13.3 Bu Anlaşma gereğince yapılan ve hükümetler tarafından diğer teknik kuruluşlar
bünyesinde gerçekleştirilen çalışmaların birbirini tekrar etmesinin önlenmesi gerektiği
anlaşılmaktadır. Komite, bu sorunu, bu gibi bir terarın en aza indirilmesi amacıyla
inceleyecektir.
Madde 14
Danışma ve Anlaşmazlıkların Halli
14.1 Bu Anlaşmanın yürütülmesini etkileyen konular ile ilgili olarak gerçekleştirilen
danışma ve anlaşmazlıkların halli, Anlaşmazlıkların Halli Organının çatısı altında
gerçekleştirilecek ve gerekli değişiklikler yapılmak suretiyle, GATT Anlaşmasının
(1994) XXII ve XXIII. maddelerinde yer alan, Anlaşmazlıkların Halli Anlaşması
tarafından hazırlanan ve uygulanan hükümlere uygun olacaktır.
14.2 Anlaşmazlığa taraf olanlardan birinin talebi üzerine ya da kendi insiyatifi ile, bir
panel, uzmanların detaylı görüşlerini gerektiren teknik sorunlarda yardımcı olacak bir
teknik uzmanlar grubu oluşturabilir.
14.3 Teknik uzmanlar grubu, Ek 2’de yer alan prosedürlere tabi olacaktır.
14.4 Bir Üye diğer bir Üyenin, 3,4,7,8 ve 9. maddelerde hedeflenen tatmin edici
sonuçları elde edemediğini ve ticari çıkarlarının önemli ölçüde etkilendiğini
düşündüğünde yukarıda belirtilen anlaşmazlıkların halline dair hükümlere
başvurulabilir. Bu durumda, sonuçlar, söz konusu kuruluş, bir Üye olsaydı
uygulanacak olana eşdeğer olacaktır.
NİHAİ HÜKÜMLER
Madde 15
Nihai Hükümler
Çekinceler
17
17
15.1 Diğer Üyelerin rızası olmaksızın bu Anlaşmanın hiçbir hükmüne dair hiçbir
çekince ortaya konamaz.
İncelemeler
15.2 Her Üye, kendisi için DTÖ Anlaşmasının yürürlüğe girmesinden hemen sonra,
bu Anlaşmanın uygulanması ve idaresini temin etmek için mevcut olan ya da alınan
önlemleri Komiteye bildirecektir. Söz konusu önlemlerde daha sonra yapılan
değişiklikler de Komiteye bildirilecektir.
15.3 Komite, bu Anlaşmanın uygulanması ve yürütülmesini, Anlaşmanın amaçlarını
göz önüne alarak, senelik olarak tekrar gözden geçirecektir.
15.4 Komite, DTÖ Anlaşmasının yürürlüğe girdiği tarihten üç yıl sonra ve takip eden
her üç yılın sonunda, 12. maddenin hükümleri saklı kalmak kaydıyla, gerektiğinde
karşılıklı ekonomik çıkarları ve hak ve yükümlülüklerin dengesini sağlamak üzere bu
Anlaşmanın hak ve yükümlülüklerinde düzeltme yapılmasını önermek maksadıyla,
şeffaflık ile ilgili hükümler de dahil olmak üzere, bu Anlaşmanın uygulanmasını
tekrar gözden geçirecektir. Diğerlerinin yanısıra Anlaşmanın uygulanması sonucu
kazanılan tecrübe göz önüne alınarak, Komite, uygun olduğunda, Mal Ticareti
Konseyince bu Anlaşma metninde değişiklik tasarıları sunacaktır.
Ekler
15.5 Anlaşma ekleri, Anlaşmanın bir parçasını oluşturmaktadır.
18
18
EK 1
BU ANLAŞMANIN AMACI DOĞRULTUSUNDA TERİMLER VE
TANIMLAR
İkinci ISO/IEC Rehberinin (1991) 6. baskısında yer alan terimler,
standardizasyon ve ilgili faaliyetler ile ilgili tanımlar, bu Anlaşmada, yukarıda adı
geçen Rehberde belirtilen tanımlar ile aynı anlamı taşımaktadır. Hizmetler, bu
Anlaşmanın kapsamı dışında bırakılmıştır.
Bununla birlikte, bu Anlaşmanın amacı doğrultusunda aşağıdaki tanımlar geçerli
olacaktır.

Teknik uzman grup, ilgili Üyelere, Üyelerin yorumlarını almak ve panele
sunulduğunda ilgili diğer Üyelere de dağıtalacak nihai raporda, uygun olduğu
takdirde, bu yorumları göz önüne almak amacıyla taslak halinde bir rapor sunacaktır.
EK 3
STANDARTLARIN HAZIRLANMASI, KABULÜ VE UYGULANMASI
HAKKINDA İYİ UYGULAMA KODU
Genel Hükümler
A. Bu Kodun amacı doğrultusunda, bu Anlaşmanın Ek 1’inde yer alan tanımlar
geçerli olacaktır.
B. Bu Kod, ister merkezi hükümet kuruluşu ister yerel hükümet kuruluşu ya da
hükümet dışı kuruluş olsun, bir DTÖ Üyesinin sınırları dahilindeki herhangi bir
standardizasyon kuruluşunun kabulüne; bir ya da daha fazla Üyesi DTÖ’nün Üyesi
olan herhangi resmi bir bölgesel standardizasyon kuruluşuna; bir ya da daha fazla
Üyesi bir DTÖ Üyesinin sınırları dahilinde bulunan herhangi bir hükümet dışı
bölgesel standardizasyon kuruluşuna açıktır.
C. Bu Kodu kabul etmiş veya bu Koddan çekilmiş olan standardizasyon
kuruluşları, bu durumu Cenevre’deki ISO/IEC Bildirim Merkezine bildirecektir. Bu
bildirim, ilgili kuruluşun isim ve adresini, mevcut ve tasarlanan standardizasyon
faaliyetlerinin kapsamını da içerecektir. Bildirim, ya ISO/IEC Bildirim Merkezine
doğrudan ya ISO/IEC’ye üye ulusal kuruluş aracılığıyla ya da tercihen ISONET’e üye
ilgili ulusal kuruluş ya da uluslararası kuruluş aracılığıyla ulaştırılacaktır.
BAĞIMSIZ HÜKÜMLER
D. Standartlar konusunda, standardizasyon kuruluşları, herhangi bir DTÖ Üyesi
menşeli ürünlere, ulusal ya da diğer bir ülke menşeli benzer ürünlere uyguladığından
daha az kayırıcı muamele göstermeyecektir.
22
22
E. Standardizasyon kuruluşu, standartların, uluslararası ticaret üzerinde gereksiz
engel yaratması amacıyla ya da yaratacak şekilde hazırlanmamasını, kabul
edilmemesini ve uygulanmamasını temin edecektir.
F. Uluslararası standartlar mevcut olduğunda ya da hazırlanmalarının kısa bir
süre sonra tamamlanacağı hallerde, standardizasyon kuruluşu, söz konusu standartları
ya da ilgili bölümlerini, örneğin yetersiz koruma düzeyi, temel iklimsel, coğrafi
unsurlar veya temel teknolojik sorunlar dolayısıyla etkisiz oldukları ya da uygun
olmadıkları durumlar hariç olmak üzere, hazırlamakta olduğu standartlara temel
olarak kullanacaktır.
G. Standardizasyon kuruluşu, standartları olabildiğince geniş bir tabana dayalı
olarak uyumlaştırmak üzere, kaynaklarının elverdiği ölçüde ve uygun bir şekilde,
kabul ettikleri ya da etmeyi düşündükleri standartlar kapsamındaki “subject matter”
ile ilgili uluslararası standartların ilgili uluslararası standardizasyon kuruluşları
tarafından hazırlanması çalışmalarına tam katılım sağlayacaktır.Bir Üyenin sınırları
dahilindeki standardizasyon kuruluşlarının, belli uluslararası standardizasyon
faaliyetlerine katılımı, mümkün olduğunda, söz konusu uluslararası standardizasyon
faaliyeti ile ilgili konu hakkındaki standartları kabul etmiş olan ya da etmeyi düşünen
tüm standardizasyon kuruluşlarının bir temsilcisi aracılığıyla gerçekleşecektir.
H. Bir Üyenin sınırları dahilindeki standardizasyon kuruluşu, çalışmalarının,
ulusal sınırlar dahilindeki diğer standardizasyon kuruluşlarının ya da ilgili uluslararası
veya bölgesel standardizasyon kuruluşlarının çalışmalarını tekrar etmemesi ya da söz
konusu çalışmalarla çakışmaması için ve hazırladığı standartlar hakkında milli
mutabakat sağlamak için elinden gelen bütün çabayı gösterecektir. Benzer şekilde,
bölgesel standardizasyon kuruluşu, çalışmalarının ilgili uluslararası standardizasyon
kuruluşlarının çalışmalarını tekrar etmemesi ya da söz konusu çalışmalarla
çakışmaması için elinden gelen tüm çabayı gösterecektir.
I. Üyeler, uygun olan durumlarda, ürünün sahip olması gereken özelliklere dayalı
standartları, tasarım ya da tanımlayıcı özellikler yerine performansa dayalı olarak
belirleyecektir.
J. En azından her altı ayda bir, standardizasyon kuruluşu, isim ve adresini, halen
hazırlamakta olduğu standartları ve daha önce kabul etmiş olduğu standartları içeren
bir çalışma programı yayınlayacaktır. Bir standart, hazırlanmasına karar verildiği
andan kabul edildiği ana kadar hazırlık aşamasındadır. Tasarı standartların başlıkları,
talep üzerine, İngilizce, Fransızca ve İspanyolca hazırlanacaktır. Çalışma Programının
mevcudiyetine dair bilgi, standardizasyon faaliyetleri ile ilgili ulusal veya gerektiği
durumlarda yerel bir yayında yayımlanacaktır.
Çalışma programı, her standart için, ISONET kurallarına uygun olarak,
konuyla ilgili sınıflandırmayı, standardın hazırlanmasında erişilen aşamayı ve temel
olarak alınan uluslararası standartlara yapılan atıfları içerecektir. Standardizasyon
kuruluşu, çalışma programı yayınlandığında Cenevre’deki ISO/IEC Bildirim
Merkezine programın mevcudiyetini bildirecektir.
23
23
Bildirim, standardizasyon kuruluşunun isim ve adresini, çalışma programının
yayınlandığı yayının isim ve görevini, çalışma programının uygulandığı süreyi,
ücretini (varsa) ve nasıl ve nereden programın elde edilebileceğini içerecektir.
Bildirim, ya ISO/IEC Bildirim Merkezine doğrudan ya da tercihan ISONET’e üye
ilgili ulusal kurum veya uluslararası kurum aracılığıyla ulaştırılacaktır.
K. ISO/IEC’nin ulusal üyesi, ISONET’in üyesi olmak ya da diğer bir kuruluşu
üye tayin etmek için ve ISONET üyesi için mümkün olan en ileri düzeydeki üyelik
şekline sahip olmak için elinden gelen tüm çabayı gösterecektir. Diğer
standardizasyon kuruluşları, söz konusu ISONET üyesi ile ortak hareket etmek için
elinden gelen tüm çabayı gösterecektir.
L. Standardizasyon kuruluşu, bir standart kabul etmeden önce, bir DTÖ Üyesi
sınırları dahilindeki ilgili tarafların tasarı halindeki standart hakkındaki yorumlarını
sunmaları için en az 60 günlük bir süre tanıyacaktır. Fakat bu süre, güvenlik, sağlık ya
da çevre ile ilgili acil sorunlar ortaya çıktığında veya çıkması muhtemel olduğunda,
kısaltılabilir. Standardizasyon kuruluşu, yorum süresi başladığında, J paragrafında
belirtilen yayında yorumun süresini belirten bir bildirim yayımlayacaktır. Söz konusu
bildirim, tasarı halindeki standardın ilgili uluslararası standartlardan sapma gösterip
göstermediğini de, mümkün olan ölçüde, içerecektir.
M. Standardizasyon kuruluşu, bir DTÖ Üyesi sınırları dahilindeki ilgili tarafların
talebi üzerine, yoruma sunduğu tasarı halindeki standardın bir örneğini derhal temin
edecek ya da temin edilmesini sağlayacaktır. Söz konusu hizmet karşılığında alınan
ücretler, nakliye ücretinden ayrı olarak, yerli ve yabancı taraflar için aynı olacaktır.
N. Standardizasyon kuruluşu, standarın hazırlanmasının daha ileriki
aşamalarında, yorum süresinde alınan yorumları göz önüne alacaktır. Bu İyi Uygulama
Kodunu kabul etmiş olan standardizasyon kuruluşlarından alınan yorumlara, talep
üzerine, mümkün olan en kısa sürede cevap verilecektir. Cevap, ilgili uluslararası
standartlardan neden sapıldığının açıklamasını da içerecektir.
O. Standart kabul edildiğinde, hemen yayımlanacaktır.
P. Standardizasyon kuruluşu, bir DTÖ Üyesi sınırları dahilindeki ilgili tarafların
talebi üzerine, en son çalışma programı ya da hazırlamış olduğu standardın bir
örneğini derhal temin edecek veya edilmesini sağlayacaktır. Söz konusu hizmet
karşılığında alınan ücretler, nakliye ücretinden ayrı olarak, yerli ve yabancı taraflar
için aynı olacaktır.
Q. Standardizasyon kuruluşu, bu İyi Uygulama Kodunu kabul etmiş olan
standardizasyon kuruluşları tarafından bu Kodun işleyişine yönelik olarak sunulan
görüşleri ile ilgili danışmalara olumlu bakacak ve eşit şans tanıyacaktır. Her türlü
şikayeti çözümlemek için objektif çaba gösterecektir.

Teknik düzenleme
İdari hükümler de dahil olmak üzere ürün özelliklerini ya da söz konusu ürünlerin
işlem ve üretim yöntemlerini belirten ve uyulması zorunlu olan belge. Söz konusu
belge, bir ürüne, işlem ya da üretim yöntemine uygulanan terminoloji, semboller,
ambalajlama, işaretleme ya da etiketleme gereklerini de içerebilir ya da yalnızca
bunlarla ilgili olabilir.
Açıklayıcı not
İkinci ISO/IEC Rehberindeki tanım kendi başına ele alınmamış fakat “yapı
taşı” sistemi temeline dayandırılmıştır.

Standart
Tanınmış bir kuruluş tarafından yaygın olarak ve tekrar kullanılmak üzere
kabul edilen, ürün ya da ilgili işlem ve üretim yöntemleri için kurallar, rehberler ya da
özellikler temin eden ve uyulması zorunlu olmayan belge. Söz konusu belge, bir
ürüne, işlem ya da üretim yöntemine uygulanan terminoloji, semboller, ambalajlama,
19
19
işaretleme ya da etiketleme gereklerini de içerebilir ya da yalnızca bunlarla ilgili
olabilir.
Açıklayıcı not
İkinci ISO/IEC Rehberinde tanımlanan terimler, ürünleri, işlemleri ve
hizmetleri kapsamaktadır. Bu Anlaşma, yalnızca, ürünler ya da işlem ve üretim
yöntemleri ile ilgili teknik düzenlemeler, standartlar ve uygunluk değerlendirme
yöntemleri ile ilgilidir. İkinci ISO/IEC Rehberinde tanımlanan standartlar zorunlu ya
da ihtiyari olabilir. Bu Anlaşmanın amaçları doğrultusunda, standartlar ihtiyari, teknik
düzenlemeler zorunlu belgeler olarak tanımlanmaktadır. Uluslararası standardizasyon
çevreleri tarafından hazırlanan standartlar oybirliğine dayalıdır. Bu Anlaşma,
oybirliğine dayalı olmayan belgeleri de kapsamı içine almaktadır.

Uygunluk değerlendirme prosedürleri
Teknik düzenlemelerin ya da standartların gereklerine uyulup uyulmadığını
belirlemek üzere, doğrudan ya da dolaylı olarak kullanılan her türlü prosedür.
Açıklayıcı not
Uygunluk değerlendirme prosedürleri, diğerlerinin yanısıra, örnekleme, test
etme ve denetleme; değerlendirme, uygunluğun tasdiki ve güvencesi; tescil,
akreditasyon ve kabul prosedürlerini ve bunların kombinasyonlarını içermektedir.

Uluslararası kuruluş ya da sistem
En azından tüm Üyelerin ilgili kuruluşlarının üyeliğine açık olan kuruluş ya da
sistem.

Bölgesel kuruluş ya da sistem
Sadece bazı Üyelerin ilgili kuruluşlarının üyeliğine açık olan kuruluş ya da
sistem.

Merkezi hükümet kuruluşu
Merkezi hükümet, bu hükümetin bakanlıkları ve ilgili faaliyet hakkında
merkezi hükümetin kontrolüne tabi daireler ya da kuruluşlar.
Açıklayıcı not
Avrupa Birliği, söz konusu olduğunda, merkezi hükümet kuruluşlarını yöneten
hükümler geçerli olacaktır. Bununla birlikte, Avrupa Birliği içinde bölgesel kuruluşlar
ya da uygunluk değerlendirme sistemleri kurulabilecek ve bu gibi durumlarda söz
konusu kuruluş ya da sistemler, bu Anlaşmanın bölgesel kuruluşlar ya da uygunluk
değerlendirme sistemleri hakkındaki hükümlerine tabi olacaktır.
20
20

Yerel hükümet kuruluşu
Merkezi hükümet dışındaki hükümet (örneğin; eyaletler, kantonlar,
belediyeler, vs.), bu hükümetin bakanlıkları ya da ilgili faaliyet hakkında söz konusu
hükümetin kontrolüne tabi daireler ya da kuruluşlar.

Hükümet dışı kuruluş
Bir teknik düzenlemeyi yürütecek yasal güce sahip hükümet dışı kuruluş da
dahil olmak üzere merkezi hükümet kuruluşu ya da yerel hükümet kuruluşu dışındaki
kuruluş.
EK 2
TEKNİK UZMAN GRUPLARI
Aşağıdaki prosedürler, 14. maddenin hükümlerine uygun olarak oluşturulan
teknik uzman grupları için geçerli olacaktır.

Teknik uzman grupları, panelin yetkisi altındadır. Kuruluş esasları ve detaylı
çalışma prosedürleri panel tarafından belirlenecek ve söz konusu gruplar, panele rapor
verecektir.

Teknik uzman gruplarına katılım, söz konusu alanda mesleki mevki ve deneyim
sahibi kişilerle sınırlandırılacaktır.

Anlaşmazlığa taraf olan Üyelerin vatandaşları, anlaşmazlığa taraf olan Üyelerin
ortak mutabakatı olmaksızın, panelin aksi takdirde özel bilimsel uzmanlık ihtiyacının
giderilemeyeceğini düşündüğü istisnai durumlar hariç olmak üzere, bir teknik uzman
grubunda çalışamayacaktır. Anlaşmazlığa taraf olan Üyelerin devlet memurları bir
teknik uzman grubunda çalışamayacaktır. Teknik uzman gruplarının üyeleri, hükümet
temsilcileri ya da herhangi bir kuruluşun temsilcileri olarak değil bireysel olarak
çalışacaktır.Bu nedenle Üyeler ya da kuruluşlar, bir teknik uzman grubunun uğraştığı
konular ile ilgili olarak talimat vermeyecektir.

Teknik uzman grupları, uygun gördükleri her kaynağa danışabilir, bu kaynaklardan
bilgi ve teknik öneri isteyebilirler. Bir teknik uzman grubu, bir Üyenin yargısı
altındaki bir kaynaktan bilgi ve öneri istemeden önce bu Üyenin hükümetine bilgi
21
21
verecektir. Her Üye, bir teknik uzman grubunun gerekli ve ilgili gördüğü bilgi talebini
derhal ve tam bir şekilde cevaplayacaktır.

Anlaşmazlığa taraf olan Üyeler, bir teknik uzman gruba temin edilen ilgili tüm
bilgilere, gizli olmadığı sürece, erişebilecektir. Teknik uzman gruba temin edilen gizli
bilgi, bilgiyi temin eden hükümet, kuruluş ya da kişiden resmi yetki almaksızın
verilmeyecektir. Söz konusu bilgi, teknik uzman gruptan talep edildiğinde, fakat
teknik uzman grup söz konusu bilgiyi vermeye yetkili olmadığında, bilgiyi temin eden
hükümet, kuruluş ya da kişi tarafından bilginin gizli olmayan bir özeti temin
edilecektir.